การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง โครงสร้างและหน้าที่ของส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4.1 ด้วยวิธีการสอนแบบสืบเสาะความรู้(5E)รวมกับเทคนิคจับคู่ร่วมเรียนรู้(Think pair Share)
ครูผู้จัดทำ: นางกานต์รวี จันธิมา
ประเด็นท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียน
1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้และคุณภาพผู้เรียน
เนื้อหาเรื่องโครงสร้างและหน้าที่ของส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ (เยื่อหุ้มเซลล์และผนังเซลล์) เป็นเรื่องระดับจุลภาคที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มีศัพท์เฉพาะทางชีววิทยาจำนวนมาก เช่น ฟอสโฟลิพิดไบเลเยอร์ โปรตีนฝังตัวและโปรตีนยึดผิว คอเลสเตอรอล ไกลโคโปรตีน แบบจำลองโมเสกของไหล และกลไกการลำเลียงสารผ่านเซลล์ทั้งแบบใช้และไม่ใช้พลังงาน นักเรียนต้องจินตนาการโครงสร้างสามมิติที่มองไม่เห็นจริง และเชื่อมโยงโครงสร้างเข้ากับหน้าที่การทำงานไปพร้อมกัน ซึ่งเป็นเรื่องยากหากใช้วิธีท่องจำเพียงอย่างเดียว จากการจัดการเรียนรู้แบบเดิมที่เน้นการบรรยายและให้จดจำเนื้อหา พบว่านักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในหน่วยนี้ต่ำกว่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้ นักเรียนสับสนระหว่างโครงสร้างต่าง ๆ ของส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ และไม่สามารถอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างกับหน้าที่ได้อย่างถูกต้อง นอกจากนี้ในชั้นเรียนยังพบว่านักเรียนต่างคนต่างเรียน ขาดการพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดกับเพื่อน ไม่กล้าแสดงความคิดเห็นหรือตั้งคำถามเมื่อไม่เข้าใจ ทำให้ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไม่ได้รับการแก้ไขทันที ด้วยเหตุนี้ผู้วิจัยจึงเห็นความจำเป็นต้องปรับประยุกต์การจัดการเรียนรู้ โดยนำรูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น (5E) มาบูรณาการร่วมกับเทคนิคจับคู่ร่วมเรียนรู้ (Think Pair Share) เพื่อเปิดโอกาสให้นักเรียนได้คิดด้วยตนเอง แลกเปลี่ยนความคิดกับเพื่อน และนำเสนอต่อชั้นเรียน อันจะช่วยยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและพัฒนาทักษะการคิด การสื่อสาร และการทำงานร่วมกับผู้อื่นของผู้เรียน
2. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล
ขั้นวางแผน
(Plan) ศึกษาหลักสูตรและตัวชี้วัดในหน่วยโครงสร้างและหน้าที่ของส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ วิเคราะห์สภาพปัญหาของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 กำหนดเป้าหมายเชิงปริมาณและคุณภาพ ออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้ตามขั้นตอน 5E (สร้างความสนใจ สำรวจค้นหา อธิบาย ขยายความรู้ ประเมินผล) โดยบูรณาการเทคนิค Think Pair Share ไว้ในขั้นสำรวจค้นหาและขั้นอธิบาย ให้นักเรียนคิดวิเคราะห์ด้วยตนเองก่อน (Think) จับคู่อภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดกับเพื่อน (Pair) แล้วนำเสนอสรุปต่อชั้นเรียน (Share) พร้อมทั้งจัดเตรียมสื่อประกอบการสอน เช่น แบบจำลองหรือภาพโครงสร้างเซลล์ และสร้างเครื่องมือวัดและประเมินผล (แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ก่อน-หลังเรียน แบบประเมินชิ้นงาน แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วม) ผ่านการตรวจสอบคุณภาพก่อนนำไปใช้จริง
ขั้นดำเนินการ
(Do) จัดการเรียนรู้ตามแผนที่ออกแบบไว้ ให้นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอน 5E ร่วมกับ Think Pair Share ในทุกคาบ พร้อมบันทึกผลหลังการสอนทุกครั้งเพื่อใช้ปรับปรุงคาบต่อไป
ขั้นตรวจสอบ
(Check) วัดและประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนด้วยแบบทดสอบก่อน-หลังเรียน ประเมินชิ้นงาน/ใบกิจกรรม และสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและการทำงานร่วมกับผู้อื่นของนักเรียน แล้วนำผลมาวิเคราะห์เปรียบเทียบกับเป้าหมายที่ตั้งไว้
ขั้นปรับปรุง
(Act) สรุปผลการดำเนินการ ทบทวนจุดที่ควรปรับปรุงทั้งด้านแผนการสอนและการจัดกิจกรรมจับคู่ร่วมเรียนรู้ เพื่อนำไปพัฒนาต่อยอดในการจัดการเรียนรู้ครั้งต่อไปหรือขยายผลไปยังห้องเรียนอื่น
3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง
3.1 เชิงปริมาณ
นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 ไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องโครงสร้างและหน้าที่ของส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ผ่านเกณฑ์ที่กำหนด (ร้อยละ 70 ขึ้นไป) คะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญ และนักเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 มีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะความรู้ (5E) ร่วมกับเทคนิคจับคู่ร่วมเรียนรู้ (Think Pair Share) อยู่ในระดับดีขึ้นไป
3.2 เชิงคุณภาพ
นักเรียนสามารถอธิบายโครงสร้างและหน้าที่ของส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ได้อย่างถูกต้อง และเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างกับหน้าที่การทำงานของเซลล์ได้ชัดเจนขึ้น นักเรียนมีทักษะการคิดวิเคราะห์ กล้าแสดงความคิดเห็น ตั้งคำถาม และอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้กับเพื่อนได้อย่างมั่นใจมากขึ้น รวมทั้งมีทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่นและมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนวิชาชีววิทยามากขึ้น